Йылме йодыш: Кызытсе марий йылмыште муткылыдыш нерген умылымаш

0
96

Мут кылдышым да предложенийым посна синтаксический единице семын ончымаш руш синтаксический наукын традицийышкыже савырнен. Йымыште нине кок синтаксический единицын улмыштым эн ондак Алексей Шахматов каласен. Тудын шонымыжым умбакыже Виктор Виноградов вияҥден: «Словосочетание – это сложное наименование. Оно несет ту же номинативную функцию, что и слово». 

Мут кылдыш – сложно лӱмдымаш. Подлежащий ден сказуемый ушем, сочинительный кылан ушем огыт пуро. Мут кылдыш-влак ик мутым весым рашемден шогышо дене ышталтыт.

Синтаксический пашаже рашемдыше-рашемдыме кылан синтаксический ушем кӧргыштӧ кузела каласалтше мут-влакым могай форман мут-влакын рашемден шоген кертмышытым да тидын годым нунын коклаште синтаксический кыл шочмылан кӧра тӱрыс ушемыште могай значений шочмым рашемда.

Мут кылдышым мут деке В.В.Виноградов лишемден. Тудын шонымыж почеш мут кылдыш формыжым тӱҥ компонентын формыжо ончыкта, садлан мут кылдышысе рашемдыме мутын формо системыже мут кылдыш формо системыж дене икте.

В.В.Виноградов мут кылдышым рашемдыман мут (распространенное слово) семын ончаш темла. Умбакыже Наталья Шведова вияҥден да рашемдымашым пуртен:

  • ик составан предложений-влак йылмыште улмым раш умылаш лийшын онча. Предложенийым мут кылдыш гыч ок лук;
  • синтаксический единицылан предложений дене пырля мут кылдышым шотла.

Вера Арсеньевна Белошапкова, Н.В.Сироткина тыге шотлат:

  • мут кылдышым рашемдыман мут семын ончаш ок лий;
  • мут кылдыш формым тӱҥ компонентын формым веле ончен рашемдаш огеш йӧрӧ;
  • синтаксический единицыште предикатын улмыжо – укелыкше палыжым тӱҥлан чын шотлат.

Мут кылдыш ден предложенийым икте-весышт деч ойырлымым нунын предикативность палан але тиде пале укеан улмышт могырым ончаш гын, йылме системын единицыж семын нуно кажныже посна шке ойыртем тӱсышт дене раш палдарен шогышаш улыт ыле. Нунын предикативность пале улмо-укем ончымаште тыге каласаш лиеш:

  • мут кылдыш – предикативный огыл синтаксический ушем;
  • предложений – предикативный синтаксический ушем.

Валерий Максимов,
филологий наука кандидат, доцент

ШОНЫМАШДАМ КОДЫЗА:

Please enter your comment!
Please enter your name here

Лимит времени истёк. Пожалуйста, перезагрузите CAPTCHA.