Йылме йодыш: Мут кылдышын чоҥалтмыже

0
354

Мут кылдыш формо да смысл могырым чоҥалтеш. Формо могыр чоҥалтмыжым тудын структурный схемыже ончыкта. 

Структурный схеме – минимальный синтаксический конструкцийын чоҥалтме отвлеченный образецше.

Тудо ончыктен шога:

  • мут кылдыш – ышталтме негызыште улшо синтаксический каласалтме йӧнжым;
  • синтаксический кылын могай-гынат негызеш чоҥалтше мут кылдышыш пурышо ужаш-влакын тыгай кыллан келшыше обязательный палышытым;
  • синтаксический кылым ончыктышо мут радамым.

Мут кылыдышыште ужаш-влак кеч-могай лийын огыт керт, ужаш-влакын морфологический составыш да грамматический/семантический тӱсышт синтаксический кыллан келшен толшаш улыт.

Мутлан: вургем ямдылаш – Nakk – Vinf, составым вашталташ гын – ямдылалташ лиеш. Тудо переходный глагол гыч лиеш.

Мут кылдышын чоҥалтмыже ужаш-влакын морфологический составыштлан грамматический, семантический койышышт дене кылдалтше посна условий-влак кӱлыт. Йылмыште ужаш лач ик тӱрлӧ семантический значениян мут формо дене веле кылдалт кертеш:

  • Шинчам кумаш;
  • Туштым тушташ;
  • Печым печаш.

«N» моделян мут кылдышыште ужаш-влак лӱман келыштарыдыме кыл дене кылдалтме годым рашемдыше ужаш рашемдыме ончылно лийшаш.

Мут радамын вашталтмыж годым экспрессивный сын луштаралтеш:

  • Кече йошкарген лектеш.
  • Лектеш кече йошкарген.
  • Лектеш йошкарген кече.

Мут кылдышын смысл могырым чоҥалтмашыже мут кылдышын грамматический значений дене палдаралтеш.

Валерий Максимов,
филологий наука кандидат, доцент

ВАШМУТЫМ КОДАШ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Лимит времени истёк. Пожалуйста, перезагрузите CAPTCHA.